fbpx

Những lợi ích về sức khoẻ khi biết thêm một ngôn ngữ khác

Bạn có thể đã nghe nói rằng học một ngôn ngữ khác là một phương pháp để ngăn chặn hoặc ít nhất là làm chậm chứng mất trí nhớ.

Sa sút trí tuệ dẫn đến việc mất khả năng nhận thức và dạng phổ biến nhất được gọi là bệnh Alzheimer. Tại thời điểm này, các nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa được hiểu rõ và do đó, chưa có cách nào chứng minh có thể ngăn chặn căn bệnh đó. Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu cho rằng việc học ngoại ngữ có thể giúp trì hoãn việc mất trí nhớ.

Xét nghiệm di truyền mới có thể chỉ ra rủi ro mà đứa trẻ phải đối diện trong tương lai – nhưng không phải căn bệnh nào cũng chữa được – Ảnh: Miller Mobley

Sự khác biệt giữa quên và mất trí nhớ, giữa bộ não và cơ bắp

Để khám phá khả năng này sâu sắc hơn, chúng ta hãy xem xét một số quan niệm sai lầm phổ biến về chứng mất trí nhớ và bộ não lão hóa. Trước hết, chứng mất trí nhớ không phải là một phần tất yếu của quá trình lão hóa thông thường. Có những người lớn tuổi không bị bệnh Alzheimer hay các dạng sa sút trí tuệ khác. Điều quan trọng cần nhớ là chứng mất trí nhớ không giống như chứng hay quên thông thường. Ở mọi lứa tuổi, chúng ta có thể gặp khó khăn khi tìm kiếm một từ chính xác hoặc nhớ tên của người vừa gặp. Những người mắc chứng mất trí nhớ sẽ có nhiều vấn đề nghiêm trọng hơn, như cảm thấy bối rối hoặc bị lạc ở một nơi quen thuộc. Hãy nghĩ về nó theo cách này: Nếu bạn quên nơi bạn đã đỗ xe tại trung tâm thương mại thì đó là điều bình thường, nhưng nếu bạn quên cách lái xe thì lại là tín hiệu cho thấy điều gì đó nghiêm trọng hơn đang diễn ra.

Có một ý tưởng cho rằng chứng mất trí nhớ có thể được ngăn chặn dựa trên việc so sánh não với cơ bắp. Điều quan trọng là bạn phải rèn luyện trí não của bạn giống như rèn luyện cơ bắp. Nhưng không giống như cơ bắp, não luôn hoạt động và hoạt động ngay cả trong thời gian nghỉ ngơi và ngủ. Ngoài ra, một số tế bào cơ chỉ có tuổi thọ vài ngày trong khi các tế bào não tồn tại suốt đời. Không chỉ vậy, có một số tế bào não mới được tạo ra trong suốt vòng đời của một con người. Vì vậy, việc so sánh bộ não với cơ bắp là không chính xác và sai lệch.

Hiện tại có rất nhiều ứng dụng máy tính, trực tuyến và thiết bị di động tuyên bố rằng sẽ giúp bạn rèn luyện trí não, tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy rằng những loại hình đào tạo này chỉ có thể cải thiện khả năng của một người trong một nhiệm vụ. Nói cách khác,  giải các câu đố ô chữ sẽ giúp bạn trở thành người giải câu đố ô chữ tốt hơn nhưng không thể nâng cao các khả năng nhận thức khác của bạn.

Biết song ngữ hay đa ngôn ngữ giúp ngăn ngừa bệnh mất trí nhớ

Thông thạo hai hoặc nhiều ngôn ngữ giúp ngăn ngừa bệnh mất trí nhớ – Ảnh Shutterstock

Bằng chứng tốt nhất cho thấy việc học ngoại ngữ mang lại lợi ích nhận thức đến từ nghiên cứu với những người đã biết song ngữ. Song ngữ thường xảy ra khi trẻ tiếp xúc với hai ngôn ngữ, hoặc ở nhà khi mẹ nói tiếng Hà Lan, bố nói tiếng Tây Ban Nha hoặc trẻ đang sinh sống ở một đất nước khác với quê hương của cha mẹ. Nhưng song ngữ chắc chắn là điều cần thiết khi bạn học đại học, đi du lịch hoặc đi làm việc. Song ngữ và đa ngôn ngữ ngày nay phổ biến trên thế giới. Trên thực tế, người ta đã ước tính rằng thế giới có số người nói đơn ngữ ít hơn so với song ngữ và đa ngôn ngữ. Mặc dù ở nhiều quốc gia, hầu hết cư dân chỉ chia sẻ một ngôn ngữ (ví dụ như Đức và Nhật Bản) nhưng nhiều quốc gia khác đang có vài ngôn ngữ chính thức. Ví dụ như Thụy Sĩ có 4 ngôn ngữ chính thức: tiếng Đức, tiếng Pháp, tiếng Ý và tiếng Romansh. Trên khắp các vùng rộng lớn của châu Phi, tiếng Ả Rập, tiếng Swahili, tiếng Pháp và tiếng Anh thường được biết đến và sử dụng bởi những cá nhân thường chỉ nói ngôn ngữ bản địa khi ở trong nhà của họ. Vì vậy, song ngữ và đa ngôn ngữ có sức lan tỏa trên toàn thế giới. Và liên quan đến khả năng nhận thức, những nghiên cứu về những người sở hữu nhiều hơn một ngôn ngữ đã vẽ nên một bức tranh đáng khích lệ.

Những người có khả năng song ngữ luôn vượt trội hơn so với những người chỉ biết đơn ngữ trong các bài kiểm tra về sự chú ý có chọn lọc và khả năng đa nhiệm.  Bên cạnh đó, việc sử dụng song ngữ có tác dụng nâng cao nhận thức nên chúng ta sẽ thấy tỷ lệ mắc bệnh Alzheimer của những người biết song ngữ thấp hơn so với những người chỉ biết đơn ngữ, hoặc họ bộc phát bệnh mất trí nhớ chậm hơn hắn. Trong thực tế, có bằng chứng để hỗ trợ cho tuyên bố này. Nhà tâm lý học Ellen Bialystok và các đồng nghiệp của bà đã thu được kết quả nghiên cứu từ 184 cá nhân tại một phòng khám về trí nhớ ở Toronto. Dấu hiệu sa sút trí tuệ xuất hiện ở độ tuổi 71,4 với những người chỉ biết đơn ngữ nhưng nếu họ biết song ngữ thì dấu hiệu đó chỉ đến vào độ tuổi 75,5. Sự chậm lại 4 năm rất có ý nghĩa.

Nếu biết song ngữ hoặc đa ngôn ngữ mà lại còn có mối quan hệ xã hội rộng với những người bạn tốt sẽ là phương thuốc hiệu quả để ngăn chứng mất trí nhớ – Ảnh: Internet

Một nghiên cứu riêng biệt được thực hiện ở Ấn Độ, cho thấy kết quả tương tự đáng kinh ngạc: bệnh nhân song ngữ phát triển các triệu chứng sa sút trí tuệ muộn hơn 4,5 năm so với người biết đơn ngữ, dù họ có cùng giới tính và nghề nghiệp.  Ngoài ra, các nhà nghiên cứu đã báo cáo những tác động tích cực khác của song ngữ đối với khả năng nhận thức trong cuộc sống sau này. Điều quan trọng, Bialystok cho rằng những lợi ích tích cực của việc sử dụng song ngữ chỉ thực sự tích lũy cho những người sử dụng cả hai ngôn ngữ mọi lúc mọi nơi. Nhưng ngay cả khi học ngoại ngữ không phải là phương thuốc kỳ diệu thì việc bạn nói tiếng ngoại quốc tốt hơn sẽ mang lại một loạt các lợi thế về tinh thần lẫn tài chính mà chúng ta đều biết.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu khác về sự lão hóa cho thấy rằng việc kết nối với một cộng đồng và có nhiều tương tác xã hội cũng rất quan trọng trong việc ngăn chặn sự bộc phát của chứng mất trí nhớ. Các cá nhân lớn tuổi có cuộc sống xã hội tích cực, gần như khỏe mạnh hơn so với những người hiếm khi rời khỏi nhà và tương tác với người khác.

Anh Mi lược dịch

Theo Richard Roberts và Roger J. Kreuz/Time

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM:

CÙNG CHUYÊN MỤC